Wzmożone napięcie mięśniowe – skąd się bierze i jak skutecznie je rozluźnić?

Wzmożone napięcie mięśni u dorosłych – czym jest i skąd się bierze?

Napięcie mięśniowe (tonus mięśniowy) stanowi naturalną właściwość mięśni, umożlwiającą zapobieganie występowaniu skurczów biernych na rozciąganie. Mówiąc inaczej, poruszanie się czy też zachowanie prawidłowej postawy ciała wymaga właśnie utrzymania odpowiedniego napięcia w poszczególnych tkankach mięśniowych.

Niestety, na skutek różnych przyczyn, może dochodzić do zaburzenia tej właściwości mięśni i zachowania ich w ciągłym, nadmiernym i wzmożonym napięciu (hipertonii), wywołującym w następstwie szereg objawów, przeważnie bólowych.

Definiując hipertonię, należy określić ją jako zjawisko o charakterze patologicznym, wynikającym z nieprawidłowego działania samego układu nerwowego, odpowiedzialnego za regulację pracy mięśni. Na skutek nadmiernego pobudzenia neuronów, przestają one hamować napięcie mięśniowe, utrzymując tkanki w ciągłym, podwyższonym tonusie.

W przypadku osób dorosłych wzmożone napięcie mięśni obserwuje się na tle nerwowym – innymi słowy, siedzący tryb życia, do tego w przewlekłym stresie i przemęczeniu, prowadzić może do przetrwałego skurczu określonych grup mięśni. Najczęściej odczuwany jest w okolicach ramion i karku, niekiedy rozciągając się na całe plecy. W ten sposób „tworzą” się tak zwane punkty spustowe (trigger poinst), czyli obszary mięśniowo-powięziowe, które na skutek nadmiernego napięcia wywołują silny ból, niekiedy także uczucie mrowienia czy promieniowania dolegliwości także na szerszej przestrzeni ciała.

Podwyższony tonus może też być wynikiem urazu neurologicznego, udaru czy też choroby Parkinsona. Nadmierne napięcie mięśni może być ponadto objawem stwardnienia rozsianego. Z tego względu nie należy lekceważyć niepokojących objawów utrzymujących się przez długi czas i trudnych do złagodzenia – w miarę możliwości warto skonsultować je także ze specjalistą, by wykluczyć ewentualne schorzenia.

Objawy wzmożonego napięcia mięśniowego – na co zwrócić uwagę?

Podstawowym objawem wzmożonego napięcia mięśniowego jest wyraźnie utrudnione poruszanie kończynami dotkniętymi hipertonią – najczęściej dotyczy to ramion i nóg, ale też odczuwalne może być w okolicy karku i pleców (na przykład sięgając do łopatek). Osoba dotknięta nadmiernym tonusem odczuwa w wybranych obszarach ból, uczucie napięcia i trudności z rozluźnieniem mięśni. Ruchy wykonywane są z wyraźnym trudem, przy czym może obejmować to tak chodzenie, jak i problemy z chwytaniem przedmiotów (na przykład szklanki czy długopisu), unoszeniem rąk czy schylaniem się i podnoszeniem nawet niewielkich i lekkich przedmiotów. Także ubieranie się i podobne, proste czynności sprawiają coraz większe trudności.

W rezultacie chory uskarża się na trudności w codziennym funkcjonowaniu, szybkie męczenie się czy też zaburzenia równowagi. Ciągła sztywność oraz przykurcz mięśni utrudniają nawet odpoczynek – po dłuższym przebywaniu w pozycji leżącej, na przykład w czasie snu w nocy, pojawiać może się ból i ogólny dyskomfort ze strony wspomnianych punktów spustowych.

Nadmierne napięcie mięśni – jak je zwalczyć?

Wzmożone napięcie mięśniowe, zwłaszcza w przypadku, gdy jego przyczyn można doszukiwać się w siedzącym trybie życia, przyjmowaniu nieprawidłowej postawy ciała, długotrwałym stresie lub też wynikające z faktu realizowania trudnych, ciężkich fizycznie treningów, można „zwalczać” w warunkach domowych, w postaci skutecznie dobranej autoterapii.

Za najskuteczniejsze uważa się ćwiczenia pozwalające na stopniowe rozciąganie mięśni, koniecznie połączone z terapią manualną.

W przypadku terapii manualnej w warunkach domowych, można korzystać z takich urządzeń, jak nogawki do drenażu limfatycznego (presoterapii) oraz pistolety do masażu.

Sprzęt do presoterapii pozwala na rozluźnienie napiętych mięśni. Nogawki, na przykład takie, jak Normatec 3 - system do regeneracji i masażu - nogawki długie, dzięki specjalnym, wewnętrznym komorom powietrznym, miarowo uciskają tkanki, usprawniając krążenie krwi i limfy i łagodząc napięcie mięśni. Urządzenia takie pozwalają na wybór poziomu kompresji, by stopniowo przywrócić elastyczność ciału. Drenaż limfatyczny w domu pozwala pozbyć się też ewentualnych obrzęków. Początkowo warto wybierać zakres ciśnienia nogawek na poziomie do 110 mmHg, zakładając je na przynajmniej 30-60 minut.

Do domowej terapii wzmożonego napięcia mięśni u dorosłych stosuje się również urządzenia takie, jak pistolety do masażu perkusywnego. Pistolet do masażu Hypervolt 2 jest świetnym rozwiązaniem dla osób, które chcą od razu rozpocząć leczenie. Dzięki kilku różnym końcówkom można dostosować rodzaj masażu do dolegliwości. Urządzenie jest do tego lekkie i wytrzymałe. W celu rozluźnienia mięśni należy przeprowadzać masaże 3-4 razy w tygodniu. Na każdą partię mięśni poświęcić trzeba 1-2 minuty, przesuwając głowicę pistoletu stopniowo na kolejne obszary. Łącznie zabieg powinien trwać około 15 minut.

Ćwiczenia rozciągające należy z kolei wykonywać powoli i starannie, by nie pogłębiać uczucia bólu. Warto uzupełnić je również o treningi, które będą wzmacniać masę mięśniową. Równie istotne jest także dbanie o codzienne, prawidłowe funkcjonowanie – przygotowanie odpowiedniego miejsca pracy, z dobrze wyprofilowanym fotelem lub pracować w pozycji stojącej. Niezbędny jest także solidny materac do spania oraz poduszka ortopedyczna, dzięki którym w trakcie leżenia ciało będzie układać się w prawidłowy sposób.

Dobrym pomysłem będzie też stosowanie maty do akupresury. Specjalne kolce umieszczone na stronie użytkowej uciskają w tym samym momencie wiele punktów na ciele, dzięki czemu organizm zostaje aktywowany do zwalczania stanów zapalanych i bólu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat wzmożonego napięcia mięśniowego

Z jakimi objawami wiąże się wzmożone napięcie mięśniowe?

Wzmożone napięcie mięśniowe jest stanem, w którym tkanki pozostają nadmiernie skurczone przez cały czas, co jest wynikiem nieprawidłowej pracy komórek nerwowych odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. Objawami hipertonii jest ból mięśni, uczucie napięcia i mrowienia, a także problemy z poruszaniem się i wykonywaniem nawet prostych czynności.

Co jest przyczyną napięcia tkanek mięśni?

Na wystąpienie wzmożonego napięcia tkanek mięśni wpływają różne czynniki, począwszy od siedzącego trybu życia, ciągłego stresu, intensywnych treningów, aż po urazy neurologiczne. Do tego stanu mogą prowadzić również groźne choroby – na przykład stwardnienie rozsiane.

Jak walczyć ze wzmożonym napięciem mięśniowym w domu?

Warto wprowadzić łagodne ćwiczenia rozluźniające, które uzupełnione zostaną autoterapią – masażami za pomocą specjalnych pistoletów czy też presoterapią z wykorzystaniem nogawek do drenażu limfatycznego.